Wil je weten hoe maak je een fietsketting schoon en smeer je die? Met een paar eenvoudige hulpmiddelen kun je dit zelf doen. Een schone ketting loopt soepeler, maakt minder geluid en helpt voorkomen dat vuil zich tussen de bewegende onderdelen ophoopt.
Je hoeft de ketting niet na elke rit uitgebreid te onderhouden. Wel is het verstandig om regelmatig te kijken naar de staat ervan, vooral wanneer je vaak door regen, modder of stoffige paden fietst. In dit artikel lees je welke spullen je nodig hebt en hoe je de klus stap voor stap aanpakt.
Waarom een fietsketting schoonmaken belangrijk is
Een fietsketting komt tijdens het fietsen in aanraking met stof, zand, vocht en straatvuil. Dat vuil blijft gemakkelijk plakken aan olie die al op de ketting zit. Zo ontstaat een schurende laag die de ketting en andere onderdelen van de aandrijving extra belast.
Een vuile ketting herken je vaak aan zwarte aanslag, een droog of krakend geluid en schakelen dat minder soepel voelt. Soms lijkt de ketting van buiten nog redelijk schoon, terwijl er tussen de schakels vuil zit. Daarom helpt alleen wat olie toevoegen niet altijd. Nieuwe olie over oude, vervuilde olie maakt de ketting meestal juist plakkeriger.
Wat heb je nodig voor het onderhoud
Leg voordat je begint alles klaar. Zo voorkom je dat je met vuile handen door de schuur of woning moet lopen. Je hebt meestal het volgende nodig:
- een oude doek of enkele schone doeken
- een zachte borstel of oude tandenborstel
- een ontvetter die geschikt is voor fietsonderdelen
- fietskettingolie
- eventueel een lage bak of opvangdoek
- handschoenen als je je handen schoon wilt houden
Gebruik bij voorkeur een middel dat bedoeld is voor fietsen of metalen fietsonderdelen. Sommige schoonmaakmiddelen zijn te agressief voor lak, rubbers of bepaalde kunststof onderdelen. Breng een ontvetter daarom gericht aan en gebruik niet meer dan nodig is.
Hoe maak je een fietsketting schoon en smeer je die
De beste aanpak bestaat uit twee losse delen. Eerst verwijder je oud vuil en oude olie. Daarna laat je de ketting drogen en breng je nieuwe olie aan. Neem voor beide stappen de tijd, want een haastige schoonmaakbeurt laat vaak vuil achter.
1. Zet je fiets stabiel neer
Zet de fiets zo neer dat je de pedalen met de hand kunt ronddraaien. Een montagestandaard werkt prettig, maar je kunt de fiets ook voorzichtig laten steunen. Zorg er wel voor dat hij stevig staat en niet kan omvallen.
Schakel eventueel naar een versnelling waarbij je goed bij de ketting kunt. Bij een fiets met meerdere versnellingen helpt het als je de pedalen vrij kunt ronddraaien. Zet bij een elektrische fiets de ondersteuning uit en haal de accu weg als dat voor jouw model mogelijk en veilig is.
2. Veeg los vuil van de ketting
Houd een droge doek om de ketting heen en draai de pedalen langzaam achteruit. De doek neemt los stof en overtollige olie mee. Werk rustig en houd je vingers uit de buurt van de tandwielen.
Beweeg de doek over verschillende delen van de ketting. Kijk daarbij naar de schakels en de binnenkant van de ketting. Een enkele veeg is meestal niet genoeg wanneer de fiets langere tijd geen onderhoud heeft gehad.
3. Maak de ketting grondiger schoon
Breng een beetje ontvetter aan op de doek of borstel. Je kunt ook een kleine hoeveelheid op de ketting aanbrengen, maar voorkom dat het middel overal op de fiets terechtkomt. Draai de pedalen opnieuw langzaam achteruit en borstel de ketting schakel voor schakel.
Let vooral op de plekken waar de schakels in elkaar bewegen. Daar kan vuil zich ophopen. Gebruik voor hardnekkige aanslag meerdere korte schoonmaakrondes in plaats van veel kracht. Zo houd je beter zicht op wat je doet.
Maak ook de tandwielen schoon als daar veel vuil tussen zit. Een vieze ketting op schone tandwielen, of andersom, zorgt ervoor dat het vuil snel terugkomt. Gebruik geen hogedrukreiniger. De harde waterstraal kan vocht en vuil op plekken duwen waar je het later moeilijk weg krijgt.
4. Droog de ketting zorgvuldig
Neem de ketting af met een schone, droge doek. Draai de pedalen achteruit en wrijf de buitenkant van de schakels droog. Laat de fiets daarna even staan als de ketting nog vochtig aanvoelt.
Deze stap is belangrijk voordat je olie gebruikt. Olie hecht minder goed op een natte of sterk vochtige ketting. Bovendien verdunt water het smeermiddel, waardoor het minder lang op zijn plaats blijft.
5. Kies de juiste kettingolie
Er zijn verschillende soorten kettingolie. Een dunne olie past vaak goed bij droge omstandigheden, omdat die minder snel veel stof aantrekt. Voor natte omstandigheden bestaat er olie die beter blijft zitten, maar die kan ook sneller vuil verzamelen. Volg bij twijfel de aanwijzingen op het etiket.
Gebruik geen spijsolie, algemene huishoudolie of een willekeurig smeermiddel. Die middelen zijn niet gemaakt voor de omstandigheden waarin een fietsketting werkt. Kies een product dat duidelijk bedoeld is voor fietskettingen.
6. Breng de olie druppel voor druppel aan
Breng een kleine druppel aan op elk bewegend deel van de ketting. Draai de pedalen langzaam achteruit terwijl je werkt. Je hoeft de ketting niet aan alle kanten dik in de olie te zetten. Het belangrijkste is dat het smeermiddel bij de bewegende schakels komt.
Werk eventueel vanaf een vast punt, zoals een verbindingsschakel, zodat je weet welk deel al behandeld is. Zo voorkom je dat je stukken overslaat of steeds opnieuw olie aanbrengt.
7. Veeg overtollige olie weg
Laat de olie kort inwerken volgens de aanwijzingen op de verpakking. Pak daarna een schone doek en draai de pedalen opnieuw achteruit. Houd de doek losjes tegen de ketting om overtollige olie weg te nemen.
De buitenkant van de ketting hoeft niet glimmend nat te zijn. Een dunne laag op de bewegende delen is meestal voldoende. Te veel olie trekt stof aan en maakt de ketting snel opnieuw vuil.
Hoe vaak moet je een fietsketting smeren
Er is geen vast aantal dagen dat voor elke fietser werkt. Kijk naar je gebruik en naar de omstandigheden. Wie vooral op droge verharde wegen fietst, hoeft vaak minder vaak schoon te maken dan iemand die regelmatig door regen, zand of modder rijdt.
Controleer de ketting bijvoorbeeld wanneer je fiets een droog, schurend of tikkend geluid maakt. Ook stroef schakelen of zichtbare roest zijn signalen om het onderhoud niet uit te stellen. Na een natte rit is het verstandig om de ketting in elk geval af te drogen en te beoordelen of opnieuw smeren nodig is.
Een goede gewoonte is om de ketting kort te controleren voordat je aan een langere fietstocht begint. Je merkt dan vaak snel of de ketting droog, vuil of beschadigd is.
Veelgemaakte fouten bij kettingonderhoud
Te veel olie gebruiken
Meer olie betekent niet automatisch beter onderhoud. Een dikke laag blijft aan de buitenkant zitten en neemt stof mee. Breng liever weinig olie aan en veeg het teveel daarna weg.
Vuil alleen wegpoetsen
Wanneer je een vuile ketting alleen met een droge doek behandelt, blijft er vaak vuil tussen de schakels zitten. Bij lichte vervuiling kan dat genoeg zijn, maar bij zwarte of plakkerige aanslag is een ontvetter en borstel handiger.
De ketting nat smeren
Olie op een vochtige ketting blijft minder goed zitten. Droog de ketting daarom eerst zo goed mogelijk. Dat kost weinig extra tijd en maakt de onderhoudsbeurt effectiever.
De remmen en velgen raken met olie
Olie hoort alleen op de ketting en andere daarvoor bedoelde bewegende delen. Komt er olie op een velg of remonderdeel, maak dat dan direct zorgvuldig schoon. Let extra goed op wanneer je met een doek of spuitfles boven het achterwiel werkt.
Wanneer schoonmaken niet genoeg is
Soms blijft een ketting geluid maken of schakelt de fiets slecht nadat je hem hebt schoongemaakt en gesmeerd. Dan kan er meer aan de hand zijn. De ketting kan bijvoorbeeld te ver zijn uitgerekt, een schakel kan vastzitten of de versnellingen kunnen afstelling nodig hebben.
Controleer ook of er roest, kromme schakels of andere zichtbare schade is. Forceer een beschadigde ketting niet. Als je niet goed kunt bepalen wat er misgaat, laat er dan iemand met ervaring naar kijken. Een onderhoudsbeurt lost geen slijtage of schade op die al aanwezig is.
Zo houd je de aandrijving langer netjes
Maak van kettingonderhoud een klein vast moment. Veeg de ketting na een natte rit droog en verwijder opvallend vuil voordat het zich vastzet. Bewaar je fiets waar mogelijk droog en gebruik een doek om modder van de aandrijving te halen voordat je gaat smeren.
Let daarnaast op de rest van de aandrijving. Vuil op de tandwielen kan opnieuw op de ketting terechtkomen. Door ketting, tandwielen en derailleurwieltjes samen te controleren, zie je sneller waar extra schoonmaak nodig is.
Met een droge doek, een geschikte ontvetter en een paar druppels kettingolie kom je al een heel eind. Werk rustig, gebruik niet te veel product en controleer na afloop of de ketting soepel loopt. Zo blijft je fiets prettiger rijden zonder dat je voor elk klein onderhoud naar een werkplaats hoeft.
