De ketting van je motor krijgt tijdens elke rit te maken met vuil, vocht en slijtage. Door de ketting regelmatig schoon te maken en daarna goed te smeren, houd je de aandrijving in betere conditie. Je voorkomt daarmee niet alle slijtage, maar je maakt problemen wel eerder zichtbaar. In dit artikel lees je stap voor stap hoe je de motor ketting schoonmaakt en smeert.
Waarom kettingonderhoud belangrijk is
De motorketting brengt de kracht van de motor over naar het achterwiel. Een droge of vervuilde ketting beweegt minder soepel. Vuil werkt bovendien als een schurend middel tussen de bewegende delen. Dat kan de slijtage aan de ketting en de tandwielen versnellen.
Goed onderhoud heeft nog een voordeel. Tijdens het schoonmaken kijk je automatisch naar de staat van de ketting. Je kunt dan losse, roestige of beschadigde schakels eerder opmerken. Ook zie je sneller of de ketting opvallend slap hangt of niet gelijkmatig beweegt.
Gebruik voor exacte onderhoudsgegevens altijd de handleiding van jouw motor. Daarin staat welk smeermiddel geschikt is en hoe je de kettingspanning controleert.
Wanneer moet je de motorketting schoonmaken
Maak de ketting schoon wanneer je duidelijk vuil, zand of aangekoekt vet ziet. Na een rit in de regen of over stoffige wegen kan dat eerder nodig zijn dan na een korte rit op schone, droge wegen.
Je hoeft niet na iedere rit uitgebreid te poetsen. Wel is het verstandig om na een natte rit extra aandacht aan de ketting te geven. Vocht kan samen met vuil aan de ketting blijven zitten. Wacht ook niet tot de ketting helemaal droog en vervuild aanvoelt.
Een goed moment om schoon te maken is voordat je opnieuw smeert. Smeer je over een dikke laag oud vet en vuil heen, dan blijft het vuil juist aan de ketting kleven. De nieuwe spray of olie komt dan minder goed op de plekken waar die nodig is.
Wat heb je nodig voor het onderhoud
Met een paar eenvoudige spullen kun je de meeste onderhoudsbeurten uitvoeren. Leg alles vooraf klaar, zodat je tijdens het schoonmaken niet hoeft te zoeken.
- Een geschikte kettingreiniger voor motorfietsen
- Een zachte borstel of speciale kettingborstel
- Schone doeken of oude handdoeken
- Motorkettingspray of kettingolie die bij jouw gebruik past
- Handschoenen om je handen schoon te houden
- Eventueel een opvangbak of stuk karton voor de vloer
Gebruik geen agressief oplosmiddel zonder eerst te controleren of het geschikt is voor jouw ketting. Veel motoren hebben een ketting met afdichtringen. Die ringen houden het smeermiddel in de schakels. Een middel dat het rubber aantast, kan schade veroorzaken.
Een hogedrukreiniger is geen goede keuze voor dit klusje. De harde waterstraal kan vuil en vocht op plaatsen duwen waar je het juist niet wilt hebben. Ook kan water langs afdichtingen komen.
Bereid de motor veilig voor
Zet de motor stabiel neer voordat je begint. Een paddockstand kan het achterwiel vrij laten draaien, maar je moet zo’n standaard goed plaatsen. Heb je die niet, dan kun je de ketting ook stukje voor stukje reinigen terwijl je het achterwiel met de hand verplaatst.
De motor moet uitstaan en de contactsleutel moet verwijderd zijn. Laat de motor niet draaien terwijl het achterwiel beweegt. Je vingers, doek of borstel kunnen anders tussen de ketting en het tandwiel komen.
Leg karton of een doek onder de motor. Kettingreiniger en loskomend vet kunnen spatten. Werk bij voorkeur in een goed geventileerde ruimte en blijf uit de buurt van open vuur.
Motor ketting schoonmaken en smeren in stappen
Laat de ketting eerst afkoelen
Begin pas wanneer de ketting en de omgeving daarvan voldoende zijn afgekoeld. Na een rit kunnen onderdelen warm zijn. Bovendien werkt een reiniger prettiger wanneer je rustig kunt werken en het middel niet meteen verdampt.
Verwijder grof vuil
Veeg eerst los zand en stof weg met een droge doek. Gebruik geen kracht waarmee je vuil verder tussen de schakels duwt. Door deze eerste stap hoeft de reiniger later minder werk te doen.
Breng de kettingreiniger aan
Spuit de reiniger op een doek of rechtstreeks op een klein deel van de ketting, afhankelijk van de aanwijzingen op de verpakking. Werk in korte stukken. Zo houd je controle over de hoeveelheid vloeistof en voorkom je onnodige nevel op de motor.
Draai het achterwiel steeds een klein stukje met de hand. Behandel zo de volledige ketting. Let vooral op de buitenkant, de zijkanten en de ruimte rond de rollen. Laat het middel kort inwerken volgens de gebruiksaanwijzing.
Borstel de ketting rustig
Gebruik een zachte borstel om aangekoekt vuil los te maken. Beweeg de borstel langs de schakels en niet met veel druk tussen de draaiende delen. Bij een ketting met afdichtringen wil je die ringen niet beschadigen.
Zie je op sommige plaatsen hardnekkig vuil, spuit daar dan opnieuw wat reiniger op. Meerdere rustige behandelingen werken beter dan hard schrobben. Veeg het losgekomen vuil daarna weg met een schone doek.
Maak de ketting droog
Een ketting moet droog zijn voordat je smeert. Neem de hele ketting af met een schone doek en geef eventueel wat tijd om de laatste resten reiniger te laten verdampen. Controleer ook of er geen natte plekken tussen de schakels zitten.
Gebruik geen doek die al vol zand of metaaldeeltjes zit. Daarmee wrijf je vuil opnieuw over de ketting. Een schone doek maakt bij deze stap echt verschil.
Breng het smeermiddel aan
Schud de kettingspray als dat op de verpakking staat. Breng het smeermiddel aan op de binnenzijde van het onderste deel van de ketting. Dat is de kant die tijdens het draaien langs het achtertandwiel naar binnen loopt.
Draai het achterwiel langzaam met de hand en behandel de ketting stukje voor stukje. Richt het middel op de bewegende delen en gebruik niet meer dan nodig is. Een dikke laag smeermiddel trekt extra stof aan en kan zich verspreiden naar velg, band of remonderdelen.
Raak de remschijf en de banden niet met het smeermiddel aan. Komt er toch iets op een remonderdeel of band terecht, maak dit dan zorgvuldig schoon voordat je gaat rijden. Een vettige remschijf of band kan de veiligheid beïnvloeden.
Laat het smeermiddel intrekken
Geef het smeermiddel de tijd om zich te verdelen. Hoe lang dat duurt, hangt af van het gebruikte product. Volg daarom de aanwijzingen op de verpakking. Veeg overtollig smeermiddel daarna voorzichtig weg met een schone doek.
Door deze laatste veegbeurt blijft er een dunne laag achter in plaats van een dikke, plakkerige laag aan de buitenkant. Dat helpt om minder vuil aan te trekken.
Controleer meteen de kettingspanning
Een onderhoudsbeurt is een goed moment om de kettingspanning te bekijken. Een ketting mag niet volledig strak staan. Het achterwiel beweegt tijdens het rijden en daardoor verandert de spanning. De juiste speling verschilt per motor.
Meet de speling daarom op de manier die in de handleiding staat. Let ook op een ketting die op sommige plekken strak staat en op andere plekken veel losser hangt. Draai het achterwiel langzaam rond en controleer meerdere punten.
Stel de kettingspanning niet op gevoel af wanneer je de voorgeschreven werkwijze niet kent. Een verkeerde spanning kan extra belasting geven aan de aandrijving. Bij twijfel kun je de controle of afstelling laten uitvoeren door een motorzaak.
Let op deze signalen van slijtage
Tijdens het schoonmaken kun je verschillende signalen tegenkomen die om extra aandacht vragen. Let onder meer op:
- Roest die niet alleen oppervlakkig lijkt
- Schakels die stroef bewegen of blijven hangen
- Beschadigde of ontbrekende afdichtringen
- Een ketting die niet gelijkmatig strak staat
- Tandwielen met opvallend scherpe of scheve tanden
- Een ketting die zichtbaar ver uitgetrokken lijkt
Niet ieder verkleurd plekje betekent direct dat de hele kettingset vervangen moet worden. Toch is het verstandig om twijfel serieus te nemen. De ketting, het voortandwiel en het achtertandwiel werken samen. Slijtage aan één onderdeel kan invloed hebben op de rest.
Veelgemaakte fouten bij kettingonderhoud
Te veel smeermiddel gebruiken
Meer smeermiddel is niet automatisch beter. Een dikke laag blijft aan zand en stof kleven. Breng liever een dunne laag aan en verwijder wat overtollig product.
De ketting nat smeren
Smeermiddel hecht minder goed wanneer de ketting nog nat is van water of reiniger. Droog de ketting daarom eerst zorgvuldig.
De motor laten draaien tijdens het smeren
Dit lijkt misschien snel, maar het is onveilig. Draai het achterwiel altijd met de hand en houd je vingers weg van de tandwielen.
Een willekeurige olie gebruiken
Niet iedere olie is geschikt voor een motorketting. Gebruik een product dat voor dit doel bedoeld is en volg de aanwijzingen van de fabrikant.
Een vast onderhoudsmoment helpt
Je hoeft niet op één vaste afstand voor iedere motor hetzelfde onderhoud te plannen. De juiste frequentie hangt af van het weer, de wegen waarop je rijdt, de staat van de ketting en de voorschriften van de fabrikant.
Maak er bijvoorbeeld een gewoonte van om de ketting na een natte of stoffige rit kort te bekijken. Plan een grondige reiniging voordat je opnieuw smeert of wanneer je zichtbaar vuil ziet. Zo blijft het onderhoud overzichtelijk en ontdek je veranderingen sneller.
Neem na het smeren even de tijd voor een laatste controle. Kijk of er geen middel op de band of remschijf zit, of de ketting volledig behandeld is en of alles stabiel staat. Daarna kun je met een beter gevoel de weg op.
